TOM O'CONNOR YAZDI: İSRAİL'İN ÜZERİNDE SAVAŞ BULUTLARI TOPLANIYOR

Tom O'connor tarafından newsweek.com adlı internet sitesinde kaleme alınan “İRAN ARAP RAKİPLERİYLE BARIŞ YAPARKEN İSRAİL'İN ÜZERİNDE SAVAŞ BULUTLARI TOPLANIYOR” başlıklı yazıyı siz kıymetli okuyucularımız için çevirdik. 

Görüntülenme: 400 Tarih: 27 Mayıs 2023 02:03
TOM O'CONNOR YAZDI: İSRAİL'İN ÜZERİNDE SAVAŞ BULUTLARI TOPLANIYOR

İran ve Suudi Arabistan arasındaki yakınlaşma bölgedeki rakipleri bir araya getirmeye devam ederken, İslam Cumhuriyeti tarafından desteklenen cesaretlendirilmiş aktörler de dahil olmak üzere hem iç hem de dış tehditlerle mücadele eden İsrail'de huzursuzluk iyice yoğunlaştı. İsrail Savunma Kuvvetleri'nde tuğgeneral olan Amir Avivi, Newsweek'e verdiği demeçte, "İran her yerde" dedi. "Ve bu yeni değil, ama yeni olan şey, savaş olasılığının giderek daha da büyümesi. Büyük çaplı bir savaş ihtimali her zamankinden daha fazla, yani son 20-30 yılda." Daha önce İsrail savunma teşkilatının Denetim ve Danışmanlık Departmanı'nı yöneten ve şu anda İsrail Savunma ve Güvenlik Forumu'nun CEO'su ve kurucusu olarak görev yapan Avivi, böyle bir çatışmanın İran veya İsrail'in ilk saldırısı yoluyla patlak vermesinin iki yolunu belirledi. İlk senaryo, Avivi'nin, "İran yeterince güç üretiyor ve İsrail'in yeterince güçlü olmadığını düşünüyorlar; özellikle de son aylarda İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu yönetimini rahatsız eden gösteriler ve siyasi meselelerle" dediği bir senaryo. Bu fırsatı değerlendiren Avivi, İranlı yetkililerin "koordineli bir saldırı zamanı" olduğuna karar verebileceğini söyledi. Avivi, "Ve bu çok şaşırtıcı olabilir; çünkü roketler, füzeler, dronlar kullanarak çok hızlı olacak" dedi. "Bu, hazırlanmak için haftalara ihtiyacınız olan tank tümenleri değil." İkincisi, nükleer programının silahlandırılmak istendiğini her zaman inkar eden İran'ın "İsrail'in nükleer yeteneklerine saldırması gerektiğini" içeriyor. Bununla birlikte, İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, o zamanlar ABD tarafından terk edilen işleyen bir nükleer anlaşmanın yokluğunda nükleer kalkınma konusunda ısrar etti. 2018'de Başkan Donald Trump ve Başkan Joe Biden yönetiminde Tahran ve Washington arasında devam eden kavgaların ortasında yeniden canlanmadı. Ancak Avivi, İsrail'in İran'ın nükleer bir güç haline gelmesine "izin vermeyeceğini" ve geniş kapsamlı yankılar anlamına gelse bile, bu amaçla tek taraflı hareket etmeye istekli olduğunu söyledi. Avivi, "Bunu tek başımıza yaparsak, bu bölgesel bir savaş yaratacaktır" dedi. “İran'ın tüm vekillerini kullanacağı bölgesel bir savaşın tüm dünyada bunalım ve kriz getireceği açıktır" dedi. İsrail, müttefiki olarak ABD'ye güvenmeye devam ederken, İran'ın Suudi Arabistan ve diğer Arap ülkeleriyle ilişkilerini yeniden inşa etmedeki başarıları İsrail'de alarmlara neden oldu. Daha 2019'da İsrail, Arap ülkelerinden oluşan yeni bir dörtlüyle ilişkilerini yeniden kurmaya başlarken büyük diplomatik zaferler kazanıyordu: Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Fas ve Sudan. İbrahim Anlaşmaları olarak bilinen Trump yönetiminin arabuluculuğundaki bu anlaşmalar dizisi, her zaman etkili Suudi Arabistan'a da kur yapmayı amaçlamıştır. Ancak Çin'in Mart ayında, Riyad'ın altı yıllık kopuk ilişkilerin ardından Tahran'la diplomatik ilişkileri yeniden kurması için sürpriz bir anlaşmaya aracılık etmek üzere adım atması ve ardından Suudi Arabistan'ın Rusya'nın arabuluculuğundaki görüşmelerin ardından bu ayın başlarında Suriye'yi Arap Birliği'ne geri kabul etmesinin ardından Avivi, "Batı'nın Ortadoğu'yu kaybettiğinin" netleştiğini söyledi. Moskova'yı Ukrayna'da devam eden savaşı konusunda izole etmeyi amaçlayan Batı politikalarının, Rusya'nın amaçlarının Ortadoğu ve ötesindeki Çinli ve İranlı ortaklarıyla yakınlaşmasını güçlendiriyor gibi göründüğünü savundu. Avivi, "Rusya-Ukrayna savaşının ve Rusya'ya uygulanan sert yaptırımların, haklı olarak, Doğu'nun yaptırımları atlatmak için daha koordineli bir şekilde birbirine yaklaştığı dinamiğini hızlandırdığını düşünüyorum" dedi. "Ve bunu oldukça iyi yapmayı başardı." diye ekledi. "Batı'ya baktıklarında, 'Batı güçlüdür, ancak gücü kullanmak konusunda sıfır isteklilikte' diyorlar" diye ekledi. "Ve eğer yaptırımların üstesinden gelebilirlerse ve Batı gücü kullanmaya istekli değilse, istediklerini yapabilirler." Avivi'nin gördüğü tek çözüm, Biden yönetiminin "ileri adım atması, İsrail ve Sünni dünyasıyla koalisyon kurması ile İran'a karşı inandırıcı bir askeri tehdit oluşturması" oldu. Bu arada, İsrail güvenlik güçleri ile bazıları İran tarafından desteklenen Filistinli gruplar arasında şiddet patlamaya devam ederken, hem İsrail içinde hem de düşmanca sınırlarında gerginlikler artmaya başladı. En dramatik çatışmalar, İslamcı hareketler Hamas ve İslami Cihad'ın faaliyet gösterdiği Gazze Şeridi'nde meydana geldi. Bu arada, Batı Şeria'daki Filistin Ulusal Yönetimi'nin kontrolünün azalması, İsrail güvenlik güçlerine ve sivillere yönelik saldırılar düzenlediğini iddia eden bağımsız milislerin yükselişine yol açtı. Hizbullah'ın pazartesi günü, İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir-Abdullahiyan'ın tartışmalı sınırı ziyaret etmesinden bir aydan kısa bir süre sonra, büyük bir tatbikat düzenlediği Lübnan sınırının ötesinden de roketler ateşlendi. İsrail Savunma Kuvvetleri, bu ayın başlarında üst düzey İslami Cihad liderlerini ortadan kaldırmak için kapsamlı bir operasyon düzenledi, ancak Hizbullah hassas güdümlü mühimmatlar da dahil olmak üzere çok daha gelişmiş yeteneklere sahip. Avivi, İran'ın şu ana kadar tam ölçekli bir savaşa doğru çizgiyi geçmemeye özen gösterdiğini savundu, ancak Tahran'ın Moskova ile artan askeri ilişkisi ve Pekin ile ekonomik bağları göz önüne alındığında yalnızca daha da yüzsüzleşebileceğini söyledi. Avivi, "Gücümüzü ve caydırıcılığımızı göstermemiz gereken birçok durum olacak" dedi. "Ama benim sorunum şu ki, İran, cesaretlendirildiği için, Rusya ve Çin'in desteğine sahip olduğu için, nükleer planlarıyla hareket ediyorlar ve bu bizim için varoluşsal bir şey." Bununla birlikte, İsrail konularında uzmanlaşmış İranlı bir akademisyen olan Mansur Barati, Newsweek'e verdiği demeçte, İsrail kuvvetlerinin bölgedeki İran destekli hareketleri vurmaya devam edebilmesine rağmen, İsrail Savunma Kuvvetleri'nin İran'a karşı tam kapsamlı bir saldırı gerçekleştirme yeteneklerinden hala yoksun olduğuna inandığını söyledi. Barati, "İsrail'in İran'a doğrudan saldırısı için, askeri yetkililerinin açıkladığı gibi, İsrail cephaneliğinin hala tamamlanmadığını düşünüyorum. Görünen o ki 2024-2025'e kadar geliştirmeye çalışıyorlar" dedi. “Öte yandan İsrail, İranlı vekiller ve bölgesel ortaklar için denklemin tamamen farklı olduğunu kanıtladı. Bu unsurları defalarca hedef aldılar." Yine de, İslami Cihad da dahil olmak üzere bu grupların Tahran'ın stratejisinde rol oynamaya devam ettiğini, çünkü "İran'ın formülü İsrail tehditlerini caydırmak, İsrail'in varlığına karşı yeni 'direniş' hareketlerine yardımcı olmak olduğunu" belirtti. Diplomatik açıdan, İran'ın bölgesel erişiminin aynı zamanda İsrail ile daha fazla normalleşmeye yönelik herhangi bir harekete karşı koymayı amaçladığını savundu. Barati, "Kudüs ile doğrudan bir ilişkisi olmayan Irak ve Suriye gibi ülkeler için İran'ın etkisi, ister ilişkilerin normalleşmesi ister güvenlik tehditleri olsun, İsrail için kapalı bir kapı anlamına geliyor." dedi. "Tahran'la iyi ilişkilere sahip olmak, esas olarak bu devletlerin veya içindeki bazı ulus altı oyuncuların İran tarafından teşvik edilen finansal, ekonomik, savunma ve siyasi sistemin tadını çıkarabilmelerini sağlıyor." Biden yönetimi, kendi adına, İsrail ile Suudi Arabistan arasındaki ilişkilerin normalleşmesini sağlama girişimlerini desteklemeye devam etti. Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan bu tür çabalara bizzat öncülük etti, ancak sonuç belirsizliğini koruyor. İsimsiz kaynaklara dayandırılan bazı İsrail yayın organları, Netanyahu ve Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın son haftalarda iki kez konuştuğunu ve İsrail'deki Müslümanların Krallık'taki kutsal Mekke şehrine hac ziyareti yapmaları için uçuşların açılmasına odaklandığını bildirdi. Diğer İranlı ve İsrailli yayın organları, çağrıların normalleşme etrafında yoğunlaştığını ve potansiyel olarak Suudilerin İsrail başbakanının Filistin meselesine sert yaklaşımı konusunda taviz talepleri nedeniyle bu cephede ilerleme kaydedilmediğini bildirdi. Biden yönetiminin İsrail-Suudi görüşmelerine ancak İsrail hükümetinin tartışmalı bir dizi yargı reformunu bırakması durumunda arabuluculuk yapacağını öne süren bir İsrail raporuna yanıt olarak, İsrail'in Birleşmiş Milletler eski daimi temsilcisi ve Netanyahu'nun Likud partisinin uluslararası kanadının şu anki başkanı Danny Danon, ABD'ye yönelik nadir görülen bir doğrudan eleştiri yayınladı. Danon, Salı günü Twitter'da, "ABD'deki dostlarımıza saygı duyuyoruz, ancak İsrail'in politikası bizim tarafımızdan belirlenecek" dedi. "İsrail ile Suudi Arabistan arasındaki ilişkileri normalleştirmek bölgesel bir çıkardır, ancak bir ültimatomun ardından ilişkilerimizi ilerletmemeliyiz." Barati ise, Netanyahu'nun İsrail-Filistin meselesindeki stratejisinin "İsrail siyasi alanı üzerinde çok boyutlu bir etkisi" olduğunu savundu. Barati, bir yandan, Netanyahu'nun "oyunu tamamen değiştirdiğini, böylece artık seçimlerde barışın birinci öncelik olmadığını" açıkladı. Öte yandan, İsrail liderinin "tutumunun sorunun çözülmesini veya uygulanabilir bir çözüme doğru ilerlemesini engellediğini", yani "Filistin Yönetimi ve barış yanlısı grupların popülerliklerini ve ivmelerini kaybettiklerini ve direniş gruplarının ve partilerinin daha fazla ağırlık ve güvenlik önemi kazandığını" belirtti. Netanyahu'nun politikaları, Suudilerin potansiyel bir barış anlaşmasına yönelik perspektifleri üzerinde de etkili oldu. Suudi Ulusal Muhafız Bakanlığı Komuta ve Kurmay Koleji'nde misafir profesör olan Abdullah el-Lidan, Newsweek'e verdiği demeçte, "Krallığın İsrail ile ilişkilere yönelik genel görüşü arasında kabul olduğunu, ancak şu anki engelin Filistin sorununa uygun bir çözüm bulmak" olduğunu söyledi. Lidan, "[İsrail'deki] mevcut hükümette, Arap ve İslami görüşün [normalleşme yönünde] böyle bir adım atmasını zorlaştıran provokasyonlara karışan aşırılık yanlıları var" dedi. Yine de, Riyad'ın Pekin, Moskova ve Tahran ile güçlendirilmiş bağlarının Suudi-İsrail ilişkilerinin potansiyeliyle çelişmediğini ve hatta bu çabaya potansiyel olarak yardımcı olabileceğini söyledi. Lidan, "Çin, Rusya ve İran ile ilişkiler kurmak, İsrail ile ilişki kurmayı zorlaştırmayacak" dedi. "Aksine, bu Doğu ve Batı arasındaki ilişkileri dengeleyeceği için bunu kolaylaştıracak." O, Riyad’ın diplomatik açılımının, Suudi Arabistan'ın uluslararası ilişkilerinin "çeşitlendirilmesine" ve "bölgede güvenlik ve istikrarın sağlanmasına" yönelik olduğunu savundu. Bu dengeleme eyleminin, Arap Birliği'nin hem Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad'ı hem de Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskiy'i geçen hafta Cidde'deki zirvede konuşmak üzere ağırlama kararında belirgin olduğunu söyledi. Ancak ABD, Suudi Arabistan ile kendi ilişkisini istikrara kavuşturmak ve bölgedeki etkisini yeniden tesis etmek için mücadele ederken, Lidan bölgedeki dış politika çabalarının etkinliği konusunda şüphelerini dile getirdi. Lidan, ABD'nin güvenlik de dahil olmak üzere birçok alanda Suudi Arabistan'ın önemli bir ortağı olmaya devam ettiğini söylerken, Riyad'ın değişen politikalarının Washington'un Ortadoğu'daki yanlış adımlar mirasının bir yansıması olduğuna da dikkat çekti. Özellikle ABD'nin "Arap Baharı'ndaki rolüne ve bölgenin parçalanmasına ve bölünmesine" ve ABD'nin diğer gelişmelerin yanı sıra "Körfez ülkelerinin ihtiyaçlarını dikkate almadan" 2015 İran nükleer anlaşmasını imzalama kararına atıfta bulunan Lidan, "ABD'nin aslında 20 yıldan fazla bir süredir bölgede olumlu bir rol oynamadığına şüphe yok" dedi ve ekledi: "ABD, bölgede güvenlik ve istikrarı sağlayamadı."

Kudüs Haber Ajansı - KHA | kudushaber.com.tr

Yorumlar